# Дзверы, замкнёныя на ключы

Віталь Рыжкоў

Віталь Рыжкоў


Дзверы, замкнёныя на ключы


Усе правы абаронены. Ніякая частка гэтага выдання не падлягае адлюстраванню, капіяванню, захаванню ў базах дадзеных альбо пошукавых сістэмах, распаўсюджванню любымі магчымымі сродкамі і спосабамі без папярэдняга пісьмовага дазволу праваўладальніка.


Электронная кніга падрыхтавана па выданні:


Рыжкоў, В.

Дзверы, замкнёныя на ключы / Віталь Рыжкоў. — Мінск: Логвінаў, 2010. — 108 с.


ISBN 978-985-6991-12-0


Першая кніга вершаў Віталя Рыжкова змяшчае выбраныя тэксты, напісаныя ў Магілёве і Мінску з 2002 па 2010 год, асобны раздел склалі паэтычныя пераклады. На аўдыёдадатку да кнігі змяшчаюцца пакладзеныя на музыку вершы і пераклады ў выкананні аўтара і перакладчыка.


© Віталь Рыжкоў, 2010


© Афармленне. Логвінаў, 2010

© Распаўсюджванне. ТАА «Электронная кнігарня», 2018


1

## Чорна-белыя вершы


* * *

калі мы падаем, зоры

загадваюць жаданні

колькі разоў

не паспеў азірнуцца

а неба — за спінай

зімовае неба ўначы —

радаснае

з дзяцінства я жадаў

быць шчаслівым

і быць паэтам

так і жыву —

кароткімі перабежкамі


2009


чорна-белы верш


…тых, хто замахваўся на тыранаў ці аўтарытарных лідараў,

далёка не ўсе — і справядліва — лічылі героямі,

бо прапаганда зла не пакідае выбару,

як і любая зброя.


вядома, зло сябе не залічыць да зла,

але з думак пра мэты, сродкі, іх спалучэнні марныя

вынікае старое: злу пастаянна трэба знаходзіць казла

ахвярнага,


злом абвяшчаць яго і яму ствараць перашкоды,

зломваць, тлумачыць свет, як сляпому.

дабру ўсе гэтыя гульні з перацягваннем коўдры

весці без понту,


бо дабро робіцца злом пасля перамогі над злом

аўтаматычна; параза дабра — перамога.

а праўда — гэта сумленне, сцягнутае вузлом

на шыі нямога.


праўда — тое, чым лупяць па твары, нібыта анучай.

праўда — рэкламны тавар, які надакучвае.

праўда — наіўная і пафасная, са зменлівай інтанацыяй.

праўда — зацюканая аднакласніца з прагаю падабацца.


і пакуль зло карыстае праўду, а дабро карыстаецца

праўдай, ёй не выпадае шанцаў на лідарства,

праўда — твая паўсляпая настаўніца,

што зрэдку бярэ рэпетытарства


і падцягвае па прадмеце тых, каму не хапае спрыту,

да выпускнога іспыту.


2009


тапаграфічны крэтынізм


дрэнная памяць мапы мясцовасці, незасвоеная тапаграфія

не звязаная ні з геаметрыяй звілінаў, ні са сталеннем,

таму не выяўляецца аніякімі тамаграмамі

і расквітае ўначы, як лілея.


мэтазгодней проста не закрываць рот

і адразу прызнацца, што ты не ў курсе,

і пераважна трымацца бліжэй да метро,

як кураня да курыцы.


і на месца сустрэчы выязджаць раней,

каб як след наблукацца, покуль крывая

ўрэшце не выведзе — мне

не падабалася спартовае арыентаванне.


бывае, падоўгу ледзь не па мапе шукаеш рыфму —

і тое не так, і гэтае не палезе,

потым паставіш што-небудзь, схалтурыш крыху

і думаеш: паэзія гэта ці не паэзія?


бывае, у стане творчага пошуку адчуваеш самоту

і блукаеш, як нехта, адвечнымі... так, шляхамі.

месца спаткання лепш прызначаць самому —

дастаткова начуты пра нязнойдзеныя каханні.


белыя плямы з’ядаюць мапы накіравана і пільна.

GPS-навігатары карыстаць абломна.

прыемна знойдзенае пакідаць за спінай,

прыемна, калі да сябе самога вядзе каляіна,

прыемна штовечар знаходзіць дарогу дадому.


2009


дарожныя здарэнні


ты сам — гэта твае наступныя крокі і

прынятыя табой рашэнні

але ніколі не ведаеш, што цябе напаткае

ў наступны момант


мінск-магілёў. шаша ў смузе

дзве аварыі па дарозе. хутчэй бы даехаць

надакучыла ехаць

на мабілцы высвечваецца нумар былой жанчыны


і тут — бля! —

лось!

ну ведаеце лось

вясёлая махіна і стомлены пагляд

лось

назоўнік мінулага часу

і сена і соль і ўсё злілося

выдатны самадастатковы лось

прадугледжаная непазбежнасць

вы бачылі такіх

ну дык вось


нязмушана

лёгка

фактычна з усмешкай

акурат так як намалявана на дарожным знаку

(хоць там і алень)

зрэнкі ўжо павялічыліся пашча прыадкрытая

з размаху

аб бампер аб лабавое шкло

усім целам


зацішша не было


ён пачаў крычаць яшчэ да ўдару

гучна пераканаўча

плача просіць выклікаць хуткую

каб не пакідаў яго даў шанец

абдымае ўсхліпвае кажа кахае адзін цяпер не выжыве

раве нашыя адносіны не могуць так скончыцца

хай падумаю нейкі час не адпускае

гэта невыносна


мне таксама цяжка

шукаю

сабе апраўданні гэта ўсё справа звычкі

страшна заставацца аднаму

без размоваў без абдымкаў без сваёй жанчыны

столькі часу змарнавана каб наладзіць

адносіны


жудасна непрыемна

такая прыкрасць


«some sign that it’s still around

got to find the love that we lost»,

«шкада заранкі мне, што ў небе дагарае» —

папераменна спявае лось


ужо ўначы стаўлю машыну ў двары

у крыві і слязах увесь хочацца паліць

халодна і адзінока страшна

ніколі не ведаеш што з табой здарыцца

ў наступны момант што цябе напаткае —

прыгажосць

каханне

лось


2009


Сненні падчас палявання


Казуля,

за якой я бягу і якую ніяк не ўпалюю,

нарадзілася дзень у дзень са мной,

і пакуль я раблюся спрытнейшы,

яна старэе. Паляваць робіцца нецікава.


Але, абсыпаючы мёртвай сухой зямлёй,

яна ў чарговы раз ад мяне ўцякае.


Я чуў, што кажуць старэйшыя,

кажуць, мы з ёй — адно (я думаю, гэта такая казка),

яна мяне ведае як сябе і менавіта таму пазбягае пастак.


Мая ўпэўненасць — першая ластаўка

перамогі над ёй. Пад акном цэлы воз гэтых першых ластавак.


Казуля ўцякла ў правінцыю па суседстве,

дзе на ўздых пазней узыходзіць сонца.

Тут даволі забаўныя мясцовыя кланы:

яны варагуюць міжсобку, як ашалелыя зграі,

і пры тым разам недалюбліваюць Імператара.

Ніхто не перамагае — і назіраць за гэтым можна бясконца

доўга, хоць відовішча малапрыемнае.

І мой шлях самурая фатальна праз гэтае ўсё пралягае.


Я тут настолькі даўно, што

да мяне стала прыходзіць пошта.


Я тут настолькі даўно,

што лісты з дому ад маёй адзінай сталі раптоўна пачынацца з «мы»:

маўляў, мы пішам табе толькі ў надзеі

даць адпачынак падчас палявання, твой запаволіць бег,

бо, так бы мовіць, хоць ужо не чакаем, любім цябе і помнім.


Калі я казаў

«Я кахаю цябе» і чуў у адказ

«Я кахаю цябе»,

я ніколі не забываў, што гэта — амонім.


2010


Трамвайны шум


Любоў да жыцця ўціснутая паміж гэтымі літарамі.

Здольныя абрабаваць цябе маглі б быць да цябе і літасцівымі.

Вымушаныя дараваць няхай не народзяцца:

ні тут, ні там гэта не ўзнагароджваецца.


Акупальнасць болю не ёсць пазбаўленнем цноты.

Калі ты толькі другі, магчыма, не проста — цотны.

Адчуванні на пазбаўленне:

а) правіны;

б) што ўсе табе нешта павінны;

в) толькі час ведае, дзе пад табой не спрацуюць міны.


Сказанае тут не варта ўспрымаць сур’ёзна:

гэта напраўду добра, што мы нагэтулькі розныя.

Я жыву каля скрыжавання трамвайных шляхоў — усё, што пішу,

нагадвае толькі трамвайны шум.


2009


У тэме вады плаваюць нават рыбы


чым болей бруду, тым большы буда —

разумеючы гэта, моцна сціскаеш зубы.

пастарайся прынамсі не даць дуба,

калі апынуўся ў ролі зубра з песні пра зубра.


за тое, што сверб шукання толькі расце, ашуканы,

этэру больш не дадуць брэтэру.

калі зразумееш, што сам і трапіў ва ўсе капканы,

хай прарвуцца за кола ўсе тыя, ў каго ты верыў.


бо калі жыццё па коле ўспрымаць як такое

і калі пакінуць як ёсць гэты вулей,

варта прыдумаць, як пазбягаць усяго, што непакоіць,

што раздражняе і што нервуе.


месца подлых, вядома, наводдаль,

ды заўсёды зарана ўздыхнуць з палёгкай —

бо калі законы жыцця афармляюцца ў зводы,

досвед пасля гартавання робіцца крохкі.


чым болей вады, тым вышэй карабель.

у любым выпадку — шырэйшы далягляд.

і калі ўсіх заела марская хвароба, толькі табе

застанецца крыкнуць «зямля!»


2009


Загінаючы пальцы


і толькі таму што кавалкі ежы застаюцца ў зубах

і толькі таму што бруд у пазногцях нясем

і толькі таму што гэтыя падкідкі не будуць здольныя прызнаць памылкі

і толькі таму што гэты пануры і хілы гаўнюк

выявіўся яшчэ й занудным гандонам

а блядства — гэта не тое самае, калі свет круціцца вакол цябе…

і гэта далёка не поўны спіс


я, мой народзе, павяду цябе да гары без назвы,

на якой невядома навошта, як жырафа, стаіць прагнілы маяк без ліхтара,

у нагах якога пасвяць усраных кароў збольшага ўсраныя вяскоўцы,

праз што мухі губляюцца й доўга не могуць абраць між імі,

і навучу

ацяпляць кватэры, асвятляць вуліцы

і, мой народзе, калі атрымаецца, —

быць шчаслівымі і не адзінокімі.


таму што толькі найлепшыя з вас смяюцца голасна, паказваючы зубы Богу

як галоўнаму стаматолагу і ганароваму сябру журы

таму што толькі найлепшыя з вас ведаюць апошні радок

таму што толькі найлепшыя з вас ведаюць апошні радок


2009


Нічога святога

(Ехезкель)


Ну давай, давай кажы і пра гэтае заадно.

Вось стварэнне дабра, істотнае на чатыры бакі,

з чалавечым тварам (у ім — ільвы, арлы і быкі),

паведамляе: — Таварышы блядзі і слабакі,

пі..да вам цяпер, — дадае яно, —

будзеце есці сваё лайно.


А тут весела так, што дзяўчаты самі прыходзяць сюды

і хіхікаюць, ледзь дакраніся да шыі,

мы абяцаем іх цалаваць і прызнаемся, куды —

па іх спінах бегаюць мурашы, і

хораша, што ні кажы! — і лепш не кажы ім,

што бог змятае свае сляды.


Давай, Ехезкель, сядай з намі побач, ты

ў гэтым доме можаш есці і піць удосталь,

нягледзячы на навіны… Гэта зусім не панты:

калі хтось крыкне: «Бяжым! Мянты!»,

я не зрушу з месца — я занадта тоўсты;

я думаю, ён здзяйсняе свой генацыд не ў якасці помсты,


але праз боязь. Усё паводле гульні:

блядзь найперш здзьмувае пыл са сваёй «чысціні»,

слабак выдае на героя, рыхтуючы пяткі,

мараліст, пракляты, патрабуе патакі,

бог is absent today — ні табе разнастайнасці... ні-

чога святога: усё па панятках.


Прарок адвечна прыходзіць запозна, Хезі,

як дэсерт, які ўжо ў горла не лезе…

Я да цябе не маю прэтэнзій —

ты пільнуеш, куды падае божы цень,

мы хаваемся ў тым жа самым куце,

дзе глухая гадзюка гадуе дзяцей.


2009


Святая праўда


Сёння, Божа, іконы твае смяяліся.


Праваслаўны бацюшка Міхаіл Царквы Трох Свяціцеляў

за стырном у нецвярозым стане спынены супрацоўнікам ДАІ

(зусім яшчэ маладзенькім, па вайсковых панятках — духам);

з Ленінскага РАУСа — як добра, што ён недалёка, —

выкліканая на асведчанне камісія з двух міліцыянтаў,

бацькі і сына.


бацюшка Міхаіл кляне ўсіх трох імем Госпада

бацюшка Міхаіл абяцае ўсім гарачыя пуцёўкі ў Пекла

бацюшка Міхаіл адчувае сябе святым дамкратам

ён бярэ загрудкі міліцыянта і ўздымае яго бліжэй — да Бога.

таму складаецца ўражанне, што ён не хоча ў аддзяленне


вялізны святар трасе барадой

бамбіза-святар не дае начапіць кайданкі

супрацоўніка царквы ледзь запхнулі ў машыну

урэшце едуць


бацюшка Міхаіл прызвычаіўся на пярэдніх месцах

бацюшка Міхаіл адчувае няёмкасць

бацюшка Міхаіл прасоўвае нагу ў пярэднюю частку машыны

і пі..дзіць, пі..дзіць ёй кіроўцу і пасажыра-міліцыянта,

нялюбых сыноў праваслаўя, клятых анафемскіх вырадкаў


машына спыняецца

бацюшку звязваюць ногі скураным рамянём

машына едзе да аддзялення


зрэшты, тое, што было далей, зразумела і нецікава

вобшук, допыт, складанне актаў

бацька, сын і дух-даішнік і іх адзіная воля і справа — любоў

і званок, каб хутчэй прыпынялі справу і ўсё забылі, ад некага зверху


дзякуй, Божа, за слёзы ад смеху,

за жыццё і любоў, за свабоду і праўду

за званы Падніколля і Царквы Трох Свяціцеляў

за своечасовыя тэлефанаванні зверху


2008


дзверы, замкнёныя на ключы


старая страціла розум. яе стары

хутка губляе зрок. і слых. на ўсё наваколле

па тэлефоне намякае на рознае. нумары

збольшага выпадковыя.


зрэдку дазвоньваецца дачцэ. дачка

зрываецца з працы, прылятае ў вёску,

прыбіраецца ў хаце, просіць яшчэ пачакаць.

болей нічога не просіць.


гатуе старому. ўздыхае. кладзецца спаць,

ёй падоўгу не спіцца. такое гора:

усё-такі ж маці.

ранкам моўчкі з’язджае ў горад.


старая бачыць сябе маладой. пазнае

толькі старога, дачку, вядоўцу з тэлепраграмы…

дзіўна глядзіць на ўнукаў. яны на яе

таксама.


старасць не лечыцца, кажа сваяк,

урач абласной бальніцы.

ён, улічваючы гэты факт,

браць на сябе адказнасць баіцца.


увечары дзверы замкнёныя на ключы.

стары ўголас чытае, пераказвае байкі.

радыё па начах маўчыць. увогуле ўсё маўчыць,

акрамя сабакі.


2009


* * *


Генерал! Наши карты — дерьмо. Я пас.

І. Бродскі


два скрыпачы праз поле ваенных дзеянняў

з руінаў філармоніі

ў ціхае «будзем»

бягуць


нарэшце адзін з іх падае,

паранены,

другі вяртаецца,

узвальвае на плечы першага

і пачынае яго цягнуць


першы доўга трывае боль,

а пасля пачынае трэнас:


сымон, бог з табой,

якога

хрэна?!


сымон,

твая каханая здраджвала табе са мной,

цяпер,

каб здрадзіць ізноў, вярнулася да цябе,

скажы шчыра,

думаеш, ты — сапраўдны мужчына?


бо мужык даўно з цябе выпарыўся, знік

у кірунку нябёсаў. у рэшце рэшт,

ты няправільна трымаеш смык,

ты няправільна мяне нясеш!


мы маглі б быць з табой кім заўгодна, мы маглі б быць

зусім не музыкі, калі б не гэты пракляты бліц-

крыг, распачаты імперыяй; мы не бярэм удзелу ў вайне —

і кааліцыі напляваць, як мне цяпер баліць.


галоўнакамандуючы не мае музычнага слыху, таму

як дырыжор ён ніякі, ён ніколі не ўчуе вайну

усё супраць нас, сымоне, і нашы з табою шанцы —

нуль.


сымон, кінь мяне проста тут дзеля нашых сыноў

я такі, ты ведаеш, здолею выкараскацца ізноў

ты слабак, сымон, таму ты мусіш бегчы адзін

і сына свайго абдымі і скажы, што ён мой сын


ты мамчын сынок,

сымон! —

чулася наўздагон


2009


самае цікавае


самае цікавае пачынаецца потым: сціхне адчуванне болю

і нешта жаночае, сціскаючае, незадаволенае, абцяжаранае табою

нарачэ цябе ідыётам, цяжкім, разлегшымся тут пасярэдзіне поля бою,

і павалачэ, паўпрытомнага, праз усю гэту вайну, лаючыся на сябе, на сабе, за сабою


— калі ты плануеш памерці, а не ваяваць, я табе вось што скажу, дарагі мой, няма чаго табе тут ляжаць, абцякаць крывёй і прыкідвацца чырвонай глінай вось мой першы мужчына называў мяне сваёю адзінай, да таго як таксама кінуў, а пасля сышоў ад мяне ў нікуды, але не за смерцю — за іншай блядзінай


другому свайму я нараджаць пабаялася (так пакрыўдзіў мяне той першы),

але быў ён харошы, інтэлігентны, друкаваў у раёнцы вершы,

ён казаў, што хоча са мной ажаніцца, чаго я смяюся, не смешна ж —

яго я прагнала сама, небараку. яго адшукалі праз тыдзень павешаным


страшна было — вось пасля гэтага я, карацей, ледзьве не звар’яцела;

трэцім прыходзіць стаў да мяне той лётчык, з ім я і заляцела,

ага, ну нічога, бывае — і ён настойваў, і самой ужо нарадзіць карцела,

і мы сталі ўдваіх назіраць, як дзіця напаўняе маё цела


але дзіця нарадзілася мёртвае. гэта мяне і зламала

лётчык казаў, маўляў, яшчэ знясеш залатое яйка — лётчыка я прагнала перапакутвала, пасумавала, выплакала, мне падалося мала —

пераспала з адным, яшчэ з двума, з кім я пасля толькі не спала


я спала з вамі за кветкі, цукеркі, сукенкі, спадніцы,

забіты цвік, паходы ў кіно, павешаную паліцу,

я карыстала вас, каб расслабіцца, пабавіць час, забыцца,

вам патрэбна так мала. цяпер мне трыццаць.


я цягну цябе, ідыёта, у брудны ваенны шпіталь, у сімфонію болю,

дзе вы паміраеце так, нібыта перамагаць не патрэбна болей

ты вось, я бачу, умееш выслухаць і, паколькі ў шпіталі бракуе коек,

я пакладу цябе ляжаць і загойваць раны побач з сабою.


Павер мне на слова, найцікавейшае нас чакае наперадзе —

нават калі дзеля гэтага давядзецца памерці


2010


* * *


Партизан до тих пір вважається партизаном, доки є ворог,

в тилу б якого

він партизанив.

Сяргій Жадан


Мая каралева, мама, папраўдзе, я проста разбіты, я ледзь трываю.

Кароль, як толькі зальецца, настойвае, каб я спасцігаў навуку вайскоўца,

а пасля пачынае спяваць гэтыя маршы й пахабныя песні салдацкіх прывалаў — там у дэталях пра тое, што зробяць з усімі, хто нам не скорыцца.


Я прашу адмяніць на мае васямнаццаць усе гарадскія святы,

каб ніякіх гармат з феерверкамі, каб ніякіх гулянняў і танцаў,

адзначым цёплым сямейным колам — я, ты, блазан, кат, мысляр і кароль-тата —

у той выкшталцонай залі ва ўсходняй частцы восеньскага палаца.


Блазан хай пачытае вершы, мысляр можа адсутнічаць па важкай прычыне,

а кат смешна апавядае, як у злачынцаў дрыжаць каленкі…

— Ведаеш што, — адказвае каралева, гарэзліва пацепваючы плячыма, —

рабі што хочаш, ты ўсё-ткі прынц,

хай сабе яшчэ і маленькі.


2010


Унісонныя з ветрам


Такая спёка, што ўзнікае недавер да ўсяго:

ці то сапраўды абдзьмувае ветрык,

ці то пачынаецца

эпілептычны прыпадак.


Вось і вершы — настолькі маленькія,

што без перашкодаў трапляюць у вока,

асабліва калі такая спёка:

ці то выплакаць іх хочацца,

ці то зразумець — што

гэта было.


2008


* * *


Час праз сваю педантычнасць нашмат мудрэйшы за памяць,

бо ўсё пакідае на ўласных месцах

і, як гаспадар кватэры, якую здымаеш, незадаволена паліць

і ў акно назірае, як лісце збягае

па нябачных лесвіцах,


а потым, покуль срэбны відэлец ляціць на падлогу,

альбо жменя зямлі з далоні ляціць на чыюсь труну,

час, як кот, скруціўшыся ў кола, падоўгу

вядзе на сцяне пакоя курну.


І лісце цяпер ірве свае зжаўцелыя пупавіны;

і, здаецца, нішто не нервуе настолькі ў жыцці,

як адчуванне, што нехта вось-вось з’явіцца павінны,

а нехта сысці.


2009


Жывот


пішучы пра сябе, прыпыняешся, пачынаеш і сам

чакаць з засяроджанай радасцю абывацеля,

як адбудзецца нешта, пра што здолееш напісаць, —

і аднойчы яно з табой адбываецца.


гэта ўсё пачыналася з вершыка пра лася,

праходзіла праз дэвальвацыю

слова «сябар»,

праз людзей, што, па вялікім рахунку, ні так ні сяк,

і гэта яшчэ не скончылася.


начная кавярня ў цэнтры, на бары — п’янае шоў.

— не звяртай увагі, што ў цябе ўсё-такі з той?

— «я ад цябе сыходжу» і «я жадаю, каб ты сышоў».

лоб на трэцюю ноч сам па руцэ спаўзае на стол.


больш ніколі сябе нікім не лячы. начны

клуб. мае аднагодкі — вольга з сяброўкай аленай.

вольга нядаўна разведзеная. на чужым плячы

засынае імгненна.


верш — як жывот жанчыны —

мусіць быць такім,

каб да яго хацелася прыкласці вуха.


па-мойму, я не меў прычынаў

ламіцца вось так напрасткі.

паэзія брала мяне на понт,

а жыццё — загрудкі.


толькі гэта мною і рухала.


2011


2

## СПРАВАЗДАЧА РОСПАЧЫ


Зялёны чалавечак


Проста блукаючы па вуліцах

нейкім лютаўскім вечарам

і складаючы вершы,

забыўшыся на дакоры,

я выпадкова сустрэўся позіркам

з зялёным чалавечкам,

што быў распяты на звычайным святлафоры.


І не тое каб вельмі

спяшаўся я зараз дадому —

проста з’яўленнем сваім

ён адкрыў мне дарогу.

І ён, каго я дачакаўся,

быў цяпер больш Хрыстом,

чым той, каго прынята лічыць

сынам Бога…


І чамусьці падумалася

аб далёкім і цёплым чэрвені,

недасягальным лагодным моры…

А вуліца гудзела сабе,

бы вялікае чэрава,

не заўважаючы месію,

распятага на святлафоры.


2003


Па дарозе дадому


…вецер мяце

рэдкі снег па дарозе,

бы смецце.

Ноч —

можа, прыйдзе,

а можа, і не.

Я крочу дадому —

я не баюся смерці.

Я разумею:

і смерць не баіцца мяне.


2002


Балада непадзельнага


Спазнала сабою

Самое сябе.

Алесь Разанаў, «Жалеза


Нечыя

простыя словы чалавечыя.

Цені,

у адно злітыя, танцуючыя,

вечныя,

адно аднаму прысвечаныя,

бясконцыя, неіснуючыя.


Бы абраныя,

ад жыцця адарваныя,

бы адзіныя і суцэльныя,

закаханыя,

адно аднаму адданыя,

неаслабныя, непадзельныя.

______________


Гэта не мы —

мы з табой пасярод зімы,

мы з табою ахвяры ўмоў,

мы — ненапісаных кніг тамы,

паэмы нясказаных слоў...


Нечыя дзіўныя

простыя словы адзіныя.

Што само сябе спазнае?

Бы няўхільныя

і самі каханнем акрыленыя,

непадуладныя — свае.


І, здаецца,

мы чуем, як нешта б’ецца,

мы адчуваем: з душы пацякло —

кроў ільецца...

Наша каханне — два сэрцы,

кінутыя аб шкло.


Непрадугледжаныя,

самі сабе прыналежныя.

Дзесьці блукае і наша цяпло.

Бы залежныя,

мы б жадалі парушыць гэтыя межы,

мы б жадалі, каб з намі было:


нечыя

простыя словы чалавечыя.

Цені,

у адно злітыя, танцуючыя.

Вечныя,

адно аднаму прысвечаныя,

бясконцыя, неіснуючыя.


Бы абраныя,

ад жыцця адарваныя,

бы адзіныя і суцэльныя.

Закаханыя,

адно аднаму адданыя,

неаслабныя, непадзельныя.


2003


Узмах крыламі


Я вачамі гляджу астылымі:

не пакідай

іржавець з паштовымі скрынямі!

І расстання не пераблытаю —

узмахнеш, адлятаючы, крыламі.


Я блукаю пакоямі брыдкімі,

канчаткова заблытаны крыўдамі.

Расстаемся.

У гэтым выпадку

узмахнеш, адлятаючы, крыламі.


Ўслед кульгаю з тугой першабытнаю,

бо вяртанне —

па вадзе віламі...

(Не займела ўздзеяння прымаўка —

узмахнеш, адлятаючы, крыламі).


Ты мне вочы адкрыла, мілая! —

узмахнеш, адлятаючы, крыламі.

Я ўвесь посуд склею ды вымыю! —

узмахнеш, адлятаючы, крыламі.


Ты жадала бяспекі ды выраю

і не ведала, што рабіць

з крыламі...


Мілая, ў небе хапае пастак —

загінеш,

парэзаная крыламі ластавак.

Адкуль ты ведаеш — ляці, калі ласка! —

можа, яны і не грэбуюць мясам.

Ты не баішся іх, ганарлівая,

узмахнеш, пакідаючы, крыламі.


Апантана ўчапілася ў неба,

на развітанне ўзмахнула, бачыце?

І мне да яе дацягнуцца — нельга.

Хоць я і ўстаю

на пальчыкі.


2006


* * *


Вяртайся да мяне, вяртайся

ранішнім рэйсам, патаемна —

адразу ў прайм-тайм, праз авіякасы,

праз неразуменне, праз нервы.


Хадой, аўтаспынам альбо бізнэс-класам,

але, калі ласка, вяртайся, вяртайся.

Адкінуўшы ўсё, не марнуючы часу, —

чакаю, чакаю, вяртайся, вяртайся.


Вяртайся да мяне, вяртайся —

не мае сэнсу мая «медыцына» —

сюды, дзе фактычна адны підарасы,

а я чакаю цябе

традыцыйна.


Вяртайся да мяне, вяртайся

пакуль без прычыны, каб, можа быць,

проста па сцежках блукаць уздоўж БелТрансГазу —

і кпіць — і кахаць — і смяяцца — і помсціць.


Старое жыццё пад уключаным прасам

пакінь ненаўмысна; вяртайся, вяртайся…


Не вернешся ты. Не вагайся. Прынамсі,

я буду чакаць: «Вяртайся, вяртайся».


2006


Насуперак


Жыццё працягнецца табе насуперак —

незадаволеная йдзеш, насупленая,

ад крыўды сківіцы звяло ажно да сутаргаў...

Жыццё працягнецца табе насуперак,

насуперак.


Ты чуеш, с-ка? —

усё насуперак!


Наступны дзень на сонны твар насунуты —

я карыстаюся тваёй адсутнасцю —

у лёгкім ступары у дзверы стукаю:

«Жыццё працягнецца!..

Табе насуперак!..»


Мне сумна, сапраўды, але, па сутнасці,

жыццё працягнецца табе насуперак.


Нібыта камень, што з душы маёй пасунуты:

жыццё —

працягнецца.

Табе. Насуперак.


Праз колькі гадоў

а трэцяй начы атрымаў смс з да болю знаёмага нумару:

«Я нарадзіла дзяўчынку. 3280. Такая красунечка!»

Жыццё працягнецца

і мне —

насуперак.


2005, 2008


Адзінокі верш


Ілбом грукаю ў сцены —

замест дыялогу з ценем.


Прынцыпова ўсё роўна, скончыцца дождж ці не —

тлумачу ілбом сцяне, бо нікога навокал.

І нельга маю адзіноту прыкінуць на вока. Мне

так адзінока,


што маршрут у сем цыгарэт пралягае праз

бязлюдную вуліцу і твой дом, дзе й вокны

ведаюць, што ты далёка; і таму якраз

так адзінока.


І нельга схавацца за словы, бо словаў менш,

чым нервовасці... Умоўнымі знакамі

ценю тлумачу: нічога не зменіш.

Яму абыякава.


2008


Роспач на продаж


Выспела роспач, пачвара чароўная, —

поўныя вочы празрыстае слодычы.

Выспела роспач — ладная, чорная —

і хопіць на продаж роспачы.


Выспела роспач,

вы-ы-ыспела,

вылезла,

воспай

на твары высыпала,

воскам, выступамі,

слязамі празрыстымі,

выспамі,

высямі,

няспыннымі выразамі,

выспалася…

Выспела.


Выспела роспач. На першым паверсе,

дзе вершы складае нейкая сволач,

пахне гарэлкай. Па адной з версій,

гэта —

выспела роспач.


Выспела роспач.

У краіне адчаю,

пераважна населенай беларусамі,

Чалавек з вусамі шлёпае вуснамі,

і слова яго —

не дапамагае…


Выспела роспач,

выспела,

ззяючай язвай на целе выступіла,

рапсодыяй высахлай,

срэбраным выстралам,

вызнала,

вылезла,

задзірліва чорныя кветкі выставіла,

выкараскалася —

выспела…


Выспела роспач, вые, нямая,

і проста так праз яе не пройдзеш,

ды скажыце ўсім: чалавек, што складае,

мае роспач на продаж


2005


Верш калясамурайскай тэматыкі


Дагэтуль ты мог парэзаць сябе адно цэлюлознай паперай,

блытаў сонца ўзыход з божым дарам — як камадор Мэцью Пэры.

Меў цікавасць з дзяцінства адно да хрушчоў, схаваных у лісці

клёнаў. Высветліў, што няма ад іх аніякай карысці.


Верыў, што сапраўдны мужык не складае вершы

і наўрад ці ў стасунках з жанчынай не вершнік.

Быў як людзі, спрабаваў перасунуць Фудзі,

чуў, што ў парку бывае і піва, і сакура (all inclusive).


Аніводнага разу вачыма ў поўню не цэліў

і не ведаў, з чым параўнаць чалавечае цела.

Жыў з бацькамі і сала катаў па катане;

і не ведаў, з чым параўнаць сваё існаванне:


- з Берлінскай сцяной напрыканцы 89-га?

- з аўтамабілем, сабраным выключна з мэтай краш-тэсту?

- з мірнасцю савецкага атама напярэдадні выбуху?

- з ледзяшом, што сарваўся з-пад даху ўвесну?


Так і было, паводле сваёй бяздарнасці,

лёс дагэтуль ішоў як ішоў. Ды нешта з табою здарылася.

Толькі — што? Не спрацавалі мантры? Не раскрыліся чакры? —

Ты сёння моўчкі разрэзаў жывот крыж-накрыж.

_____________________________


Плача параненая казуля ў падпаленым полі,

робяцца рогі яе жырандоляй паволі,

хістае кадзілам зямлю пад яе залатымі нагамі —

хоць ты танка складай, хоць рабі арыгамі.


2007


Справаздача па роспачы


Мне сумна.

Шпурнутая ў спіну снежка — метафара сумы

атрыманых ведаў у барацьбе са звыкласцю:

змяшалася ўсё ў адну біблейскую суну,

зліплася…


Зліліся

разуменні сэнсаў існавання ды існасці —

вось так перастанем

адрозніваць з часам

адценні.


І не ў вочы будзем глядзець,

а крывавіць: «Злітуйся!»,

і не чалавеку,

а — ценю.


Па адзенні,

як павялося, мяне сустрэнуць,

праводзяць па розуме:

нехта прыме маё, нехта скрывіць сківіцы…

Мы ўсе пражываем жыццё па-рознаму:

Бог глядзіць на нас —

толькі дзівіцца


2004


да пабачэння!


да пабачэння! — калі-небудзь яшчэ

пашанцуе сустрэцца.

буду нешта тлумачыць п’яны ўшчэнт

па інерцыі.


зачыняюцца вокны онлайнавых гульняў

у спісах кантактаў

я цалую выявы смайлаў агульных

зацята.


жыць у пошуку рыфмаў да словаў убогіх

па дарозе на працу

размаўляючы з (богам — закрэслена) блогам

як з апошняй інстанцыяй


2008


Помнік


Спачатку лье багата, а потым — ціха,

і я — з цяпла яшчэ — крыху дрыжу.

Як гэта лёгка — лёгка дыхаць

паветрам пасля дажджу!


А ты расказваеш без перапынку,

а я не слухаю — даўно адвык;

чакаем разам на прыпынку

недалёка ад царквы.


Вось тут і трэба паставіць помнік

табе і мне —

мінуць гады...

бо пройдзе час, а мы не ўспомнім,

як лёгка дыхаць

было тады.


2003


* * *


Пакуль цябе не было, скончылася вясна,

лета, восень, зіма, вясна, лета...

Вусны развучыліся вымаўляць мы, нас, нам.

Дзе ты


была?

Усміхнешся ў сваёй звычайнай манеры.

Бля,

я — громаадвод, які зазямляе нервы.


2008


Ave


Ты — лекавая расліна,

далоні твае — як травы.

Ave, Maria Regina,

ave.


Каму я імя раскрыю?

якое я маю права?

Ave, Regina Maria,

ave.


Ніколі не згасну, не згіну —

бо скраду твае

кроплі.

Ave, Maria Regina —

мне для жыцця

хопіць.


2003


Снег


Снег над усёю зямлёю, снег.

У засяроджаным сэрцы — жах.

— Не

забівай

мяне! —

малюся на крыж нажа.


Снег над усёю зямлёю, у ім

магчыма сябе адшукаць.

На засяроджаным твары тваім —

каінава пячаць.


Снег над усёю зямлёю, снег.

Малюнак на шкле, імя.

— Не

забывай


мяне! —

далоні яе трымаў.


Снег над усёю зямлёю, які

працягвае думку ляза.

Падаюць з неба радкі,

якія нельга сказаць


2003


Беларусь сямівокая


і два сузор’і вялікі й малы экскаватар

на знак старога знаёмства матляюць табе каўшом

Андрэй Хадановіч


колькасць піва на вечар у гэтым горадзе даўно не мераюць літрамі

аўтобусы тут без шкла каб пасажыры суседніх маглі размаўляць

добра Табе — Ты нарадзіўся пад Сузор’ем Вялікай Літары

кароткачасовы дождж без перапынку плача як немаўля


хранічнага аптымізму хапае толькі на тое каб напісаць смску

ды трымацца больш-менш вясёлым — хай сабе гэта й вонкава

жыхароў гэтага гораду даўно пужаюць будоўляй АЭСу —

смяецца і плача ў сем ручаёў Беларусь сямівокая


тут у горадзе М мне таксама радасна радасна

але лёгка адчуць без любога сігналу трывогу

у нас усё добра — мы ў атачэнні патрэбнага радыуса

у самым смярдзючым цэнтры чагосьці жывога


2007


Вільня


...за сто крокаў ад Вострае Брамы.

В. Шалкевіч


Дарагая паперка, цярпі, бо нельга дайсці да кампутара

і да Вострае Брамы ўжо не дайсці з правінай.

Прыгадаецца з часам толькі бясконцая п’яная гутарка —

усё болей піва, родная, усё меней Вільні...


Але тут, здаецца, раней за жыццё пачаліся апгрэйды:

тут маюць аднолькавыя правы чалавек і ровар,

тут павольна без волі сплятаюцца дрэвы ў дрэды —

гледзячы на бутэлькі, узгадваеш: game over.


Тут наогул не сумна, і настальжы не цісне,

няўцямная нават адлегласць ад дому.

Нядрэнна б застацца, пабачыць з’яўленне лісця.

Шкада, што гэтай гульні бракуе «add-онаў»*


2007, Вільня


* — дадатак, працяг кампутарнай гульні


«З Новым годам!»


«З Новым годам!» — гэта такое асобнае свята

і ў параўнанне не йдзе з Новым годам.

«З Новым годам!» — адмова фінансавым стратам

і алкагольна-застольным нагодам.


«З Новым годам!» заўжды не залежыць ад даты

і мае ў звычках падкрадвацца збоку:

«З Новым годам Вас і…»

«Падсадзі мяне, тата!

я буду чапляць зорку», —


мне дзесяць, і я засынаю дзесьці,

не дачакаўшыся нават расейскіх

курантаў. Мяне абуджаюць паміж… —

«…а то Новы год праспіш».

Заспаны, сядаю за стол з ежай —

нават не ведаю, што я з’ем першым —

а перад сном прыліпаю да шкла —

«Салюты нехта пускае! Клас!»


«З надыходзячым!» — мне ўсміхнецца знаёмы.

«З прамінулымі!» — сціпла руку пацісне.

З надыходзячым адчуваннем стомы.

З прамінулым дзяцінствам.


калі свята было ледзь не галоўным —

і спяваюць; і танчаць; смяюцца клоўны;

а таямнічы картачны шулер

з тэлеэкрана нас павіншуе

і з Новым годам,

і з Новым горадам,

і з Новым

Палацам лядовым,

і з Новым Спартовым комплексам

і з Новай Нацыянальнай бібліятэкай

у гэтай нястомнай краіне коміксаў

аб прыгодах паэтаў латэнтных.


А вось раніцой — час салодкіх знаходак —

о, так-так! (жуючы) — з Новым годам!


2007


* * *


Мама!

Прыйдзе час —

перастáнем мы:

«перабесімся»,

станем сталымі —

а пакуль,

калі ласка,

адстáнь ад мяне!..

Я яшчэ пажыву

хістаннямі.


2005


3

## Блюз уцекачоў

(пераклады)


Уістан Х’ю Одэн


Блюз уцекачоў


Кажуць, гэта буйны дзесяцімільённы горад,

нехта жыве ў палацах, нехта жыве ў норах:

але нам пакуль тут не месца, мая дарагая, але нам тут не месца.


Калісьці мы мелі свой край і думалі, што гасцінны,

ты адшукаеш на мапе нашы мясціны,

мы не можам туды вярнуцца, мая дарагая, не можам туды вярнуцца.


Стары ціс расце на царкоўным двары —

ён штовясну аднаўляецца зноў, але пашпарт стары

так не можа зрабіць, мая дарагая, так не можа зрабіць.


Консул прамовіў, бразнуўшы кулаком:

— Калі ты не маеш пашпарту, ты лічышся мерцвяком! —

але мы яшчэ жывыя, мая дарагая, мы яшчэ жывыя.


Мне прапаноўваў сесці дабрадзей з камітэта,

а потым параіў звярнуцца сюды налета,

але куды нам ісці сёння, мая дарагая, куды нам ісці сёння?


Прыходзім на мітынг; там маладзёны

кажуць: «Калі пусцім іх, яны адбяруць хлеб наш надзённы!» —

яны кажуць пра мяне і цябе, мая дарагая, пра мяне і цябе.


Мне здалося, што гром у небе, — і скаланула мой слых,

бо Гітлер крычаў Еўропе: «Вынішчыць іх усіх!»;

іх — гэта нас, мая дарагая, іх — гэта нас.


Вось дагледжаны коцік чакае вячэры,

вось швейцар адчыняе для пудзеля дзверы —

ім лепш за нямецкіх габрэяў, мая дарагая, лепш за нямецкіх габрэяў.


У порце стаім на прыстані параходнай,

плаваюць рыбы ў вадзе свабодна —

усяго ў пяці кроках ад нас, мая дарагая, усяго ў пяці кроках ад нас.


Крочым па парку, бачым птушак на дрэвах;

яны не маюць палітыкаў — няма пратэсту ў іх спевах,

бо птушкі — не людзі, мая дарагая, бо птушкі — не людзі.


Я прымроіў тысячапавярховы будынак,

дзе тысячы вокнаў, дзвярэй і паштовых скрынак, —

але нашай між імі няма, мая дарагая, нашай між імі няма.


Стаім у заснежаным полі, і дзесяць тысяч салдат

маршавым крокам праходзяць туды і назад —

яны палююць на нас, мая дарагая, яны палююць на нас.


Рышард Крыніцкі


Трыццацігадовая жанчына


нішто мяне не здзіўляе; маё дзіця: старэча. Маё дзіця

запускае руку мне пад міні-спадніцу ў перапоўненым

трамваі, старэча лапае мяне ў чужым трызненні; маё

дзіця: мужчына, дзіця пытае, ці выйшлі мы з жывата

праз вусны, мужчына прапануе памерці разам бо гэта най-

лепшы спосаб пазбегнуць непажаданай цяжарнасці. Мой:

чужы муж, мой муж вяртаецца з далёкага гораду, натхнёны

падарожжам, і ягоны прыяцель спрабуе згвалціць мяне на

шлюбнай канапе; юнак: мужчына,

які стаіць над труной уласнага цела ад нараджэння, юнак

наіўна ў мяне закаханы, атаясамлівае

сваю першую памылку са сваёй апошняй паразай,

мужчына стаіць над труной, набітай

газетамі. Нішто, нішто мяне не здзіўляе; каханне: расчараванне,

пра каханне я ведаю з кніг, прачытаных у дзяцінстве

ўпотай ад бацькоў, спакойна было толькі ў сненні

пра мужчыну з позіркам сабакі; слава: ганьба, слава, якую

нельга стрымаць, ганьба, якую адчуваюць на сабе ў гэтай частцы свету

толькі мужчыны, не ўпэўненыя, ці не здрадзілі ім; жанчына:

мужчына, жанчына, што нараджае

дзіця-калеку пасля няўдалага аборту, мужчына ніколі не ўпэўнены

ў сваім бацькоўстве (можа, бог зачаў); паўната: спустошанасць,

паўната, якую нельга сабе ўявіць, пустэча, якую нічым

нельга запоўніць, мо сэрца маё ўжо мёртвае. Нішто, нішто,

нішто мяне не здзіўляе, ні лепш ні горш за еўрапейскае

мяса, што нараджае іншае мяса, якое ў любы момант, як толькі

навучыцца размаўляць, можа сказаць, што не прасілася на свет

і мо хацела б быць кветкай; маё вынішчэнне адбываецца

без перапынку. Сяброў з таго часу шукаю адно сярод памерлых

унутры мяне (дзе я гэта чула?) і сярод забытых


Георгій (Гага) Нахуцрышвілі


Я — Напалеон


Я — Напалеон!..

Забіце мяне, іначай я свет заваюю.

Найперш — гэты бар. У ахову сваю я

галоднага злодзея ўзяў на пасаду маршала.

З гэтага часу Смерць пабратацца са мною марыла.

Забіце мяне, іначай я свет заваюю.


Я — Напалеон!..

Ваш свет раздражняе, подлы.

Мяне не кранаюць ні слёзы, ні просьбы, ні модлы.

Не веру турэцкім гамбітам.

Мой злодзей зрабіўся амбітным,

ён будзе гульцом, я — арбітрам.


Я — Напалеон!..

Дождж, вецер і град — не нажы вы!

Бывай, рамантызм ілжывы!

Падтрымай мяне ружай, якая згубіла колер,

бо нават колер зрабіўся фальшывым.

Нават каханне, якому скажам «ніколі!».


Я — Напалеон!..

Галодны паяц або Імператар!

Вы да мяне? Чаго пажадаеце, сэр?

Тут месца або паэтам, або вар’ятам.

Дык будзем змагацца, хоць ноч цяпер,

бітва трывае — свайму Імператару вер!


Я — Напалеон!..

Свет трасецца, блізка дзень гневу.

Гэта хлусня, не лічыце мяне крывавым,

проста я не жадаў забіваць свае мары сумневам,

я ведаю, як дрыжаць і раўнуюць да Славы,

і менавіта таму — лепей забіць мяне вам.


Я — Напалеон!..

Калі ўжо захапіў паўсвету,

калі ўбачыў шчырыя слёзы,

патануў у слязах і ў знямозе,

знясілены плачам гэтым, —

я не стаў руйнаваць сумневамі мэту.


Я — Напалеон!..

Прыгожай смерці няма.

Я памру як усе, Талстой мудрагеліў дарма.

Нават імператарам і паяцам

марам цяжка супраціўляцца.

Але падпаўзла зіма,

як хамелеон.


Я — Напалеон!..

Зіма памяняе ўсе песні і колеры.

Я пацярпеў паразу? Я б не падумаў ніколі.

Зіма падманула мяне турэцкім гамбітам.

А спіс памерлых запоўнены ўжо, нібыта.

Цяпер, імператар, вяртайся назад, да нябыту!

Дзеці Адама, вядома, — паяцы да скону.

Апусціце заслону, прашу вас, заслону,

бо сорамна


Напалеону.


Сумнеў


Вільгаць начэй ходзіць за мной кругамі.

Не кажыце толькі, што вам спатрэбіўся Гамлет,

што дагэтуль верыце ў праўду

і марыць маеце прагу.

Уночы вільгаць ізноў разгарыцца.

Ён мог быць прынцам ці рыцарам,

ён мог сабе нагадваць і Бога з прычыны

таго, што быў ці не быў, магчыма.

Новыя ідэалы лёгка сцерці.

Пабачыш, людзі з тваёй пацешацца смерці,

знойдуць адказ і прамовяць: ён быў вар’ятам!

І жыццё са страхам ідзе, праклятае.

Навошта змагаешся тут з сабой ты?

Сумнеў адно пераможа ў гэтай бойцы.

Вакол баязліўцы. І тая жанчына,

што па табе заплача, — няшчырая.

Бо рэчаіснасць страчвае колер,

таму працяг зразумелы даволі —

баюся, ў сумленні пад гэтым небам

болей няма патрэбы,

Планета знасіла сваю арбіту.

Ён быў ці не быў? Нібыта.


Элегія звычайнага дня


Сочинил же какой-то бездельник...

Ганна Ахматава


Я пасталеў, мяне не праймаюць слёзы спадарынь.

Падышоў да фіналу раман, расфарбаваны нясмела, —

баюся, яго прыдумаў нейкі няздара,

не разумеючы, што жыццё — чорна-белае.


Я вярнуўся ў кватэру, дзе я

жыву, раздражнёны прытворствам свету, —

я больш не выйду пад дождж з надзеяй,

я больш не жадаю спраўджваць дзіцячыя мэты.


Я ж ніколі не жыў як свіння у брудзе —

я разумею гэта цяпер. І ў небе няма аблокаў —

дзень як дзень, шараговы будзень,

нават тыя, каго я кахаў, — далёка.


Я пасталеў, мяне не праймаюць слёзы спадарынь.

Падышоў да фіналу раман, расфарбаваны нясмела, —

баюся, яго прыдумаў нейкі няздара,

не разумеючы, што жыццё — чорна-белае.


Зімовы веер


Нават калі б хаваць грахі не было ў манерах,

ты ўсё адно хавалася б за свой зімовы веер,

казала б: пакінем веру і рай у спакоі,

давайце ўспрымаць жыццё як такое.


Нават калі б усе драмы і жарсці зніклі аднойчы,

мы ўсё роўна пабеглі б гуляць пад дажджом уночы,

усё роўна водар ападкаў хацелі б займець і

ўсё роўна глядзелі б у твары жыцця і смерці.


Нават калі б легенд і паданняў не існавала ў прынцыпе,

мы адшукалі б месца абсурднай казцы з прынцамі,

што прыгажунь ратавалі б з вязніцаў

і ўпрыгожвалі б космас шматкаляровымі ніцямі.


Нават калі б не было зімы і холаду лютага,

мы ўсё адно п’янелі б ад снегу бялюткага

і жылі б мы, каб некалі пастарэць, і

нямая магіла б нам спявала аб смерці.


Нават калі б хаваць грахі не было ў манерах,

ты ўсё адно хавалася б за свой зімовы веер,

мела б прычыны быць вельмі самотнай і лёгка

абрала б лепей памерці, чым быць адзінокай.


Дзіўная зіма


Так дзіўна,

зіма не намякне на свой працяг,

і пазяхнуць над — дзіўнай! — Бібліяй дзяўчаты.


Так дзіўна,

што напрыканцы жыцця

ты на яго глядзіш пачатак.


Так дзіўна,

лівень сціхне пры нагодзе,

і ты не зведаеш імя надзеі.


Так дзіўна,

што твая зіма сыходзіць,

а ты і не заўважыў, ці было на ёй адзенне.


Сяргій Жадан


Дэзертыры


Я пачну з таго, з чаго і мусіў пачаць, —

з прысвячэння ўсім, хто не дачакаўся

лепшых часоў, часоў, калі

ўсе папусцяцца і можна нарэшце

перавесці дых.

Але мёртвыя не пераводзяць дыху,

ага, дакладна не пераводзяць.


Ну, так добра ўсё пачыналася, так

марылася, што вось яшчэ

пару зімаў,

пару дэпрэсіяў,

пару званітаваных сэрцаў,

галоўнае — дацягнуць да трыццаткі,

а там ужо прасцей дыхаецца,

прасцей вядуцца разрахункі.


Галоўнае — дбаць пра сяброў, памятаць

усе п’яныя абяцанкі, што

даваліся са слязьмі і спевамі —

што вось, маўляў, выцягнем, прарвемся,

паставім гэтае жыццё ракам.

Ну і што — вось яно, жыццё.

Стаіць ракам.

Ніякага жадання.


Сябры зламаліся,

нібы першыя савецкія танкі,

і сумныя гэта былі смерці,

я і ворагам не пажадаю

такіх смерцяў,

пагатоў, ворагі таксама

зламаліся,

нібы танкі.


І вось сёння,

калі ўвечары вецер прыносіць залеву,

нават няма каму патэлефанаваць,

засталося з дзясятак сяброў,

але што —

мае сябры п’юць,

у іх цяпер запоі,

такое ўражанне, што я

сябрую з нейкім

наркалагічным

дыспансерам.


Застаюцца іхныя дзеці,

яшчэ іх дзеці. Зараз ім, зразумела,

тэлефанаваць таксама без понту,

але чорт з імі — міне

нейкі час, і яны выйдуць на вуліцы

і адпомсцяць за сваіх

бацькоў.

А там, глядзі, і яны вернуцца —

усе дэзертыры, абкураныя цыркачы,

чувакі ў мундзірах французскіх дабравольных корпусаў,

што патрулявалі дарогі

падчас балканскага канфлікту,

вернуцца хімікі і астраномы,

якія прапальвалі нябёсы над Дунаем,

усе чорныя геніі біржаў, заблуканыя душы,

усе эмігранты, якія спусташалі склады бундэсвера

ў восеньскіх палях,

уся гэтая бясконцая навала, згубленая ў часе,

абоз, які перахоўваўся

ад адной аблавы

да іншай.


І калі яны нарэшце выберуцца

на сушу,

о, калі яны выберуцца,

тады я не пазайздрошчу

інжынерам,

якія змагаюцца за нашыя душы.


Галоўнае, каб нам усім хапіла любові.

Галоўнае, каб нам усім хапіла жоўці.


Украіна для ўкраінцаў


Раней у гатэлі здаваліся пагадзінныя

пакоі, цяпер на рэцэпцыі вісіць шыльдачка «Пагадзінныя

пакоі больш не здаюцца», але ўсё адно адчуваецца —

бардэль бардэлем.

Пад вокнамі зранку тусяць арабы

і туды-сюды

ходзіць

прастытутка,

якую аклікаюць раварысты —

пройдзе яшчэ раз

туды-сюды,

я яе таксама паклічу, Марыя, скажу, сястрычка, што за шняга,

хто сутыкнуў нас тварам у твар?


І вось яна

ходзіць

туды-сюды

пад колішнім бардэлем, нібы сірата, якая

памятае ў прынцыпе, дзе яны раней жылі,

але баіцца зрабіць памылку, таму ходзіць

туды-сюды

і займаецца

прастытуцыяй.


Да чаго я вяду? Памяць цела, толькі яна прымушае нас

цягацца ўсімі гэтымі арабскімі памыйкамі.


Гісторыя такая:

калі мне было пятнаццаць,

у горадзе, дзе я жыў, з’явіўся серыйны забойца.

Яны тады вельмі актыўна пачалі з’яўляцца —

серыйныя забойцы і кааператары,

далакопы сацыялізму,

іх тады ўсе ненавідзелі,

у сэнсе — кааператараў.


Наш серыйны забойца ездзіў роварам,

з’яўляўся з сакавіцкага туману і працінаў

сваіх ахвяраў

трафейным

нямецкім

штыхом.


У першую чаргу ён працінаў жанчын —

бездапаможных, безабаронных жанчын,

якія гулялі ў цёмных лясах,

брылі глухімі, замеценымі сцяжынкамі,

блукалі на паўночных могілках,

сядзелі каля барнай стойкі — п’яныя і размаляваныя,

зусім самотныя,

без ніжняй бялізны —

чамусь менавіта гэтых безабаронных жанчын

ён працінаў у першую чаргу,

а ўжо потым сядаў на свой ровар

і ехаў якраз на першую змену

на малаказавод.


І за тое, што яго ўсе баяліся

і рыхтавалі на яго

паляўнічыя стрэльбы і

машыну прапаганды,

я заўжды ўставаў на ягоны бок,

я думаў так: памяць цела — гэта клёва,

але вось вы шараёбіцеся сабе па крамах

і кінатэатрах,

а ён штовечар выходзіць за заводскую прахадную

і сядае на сваю «Украіну» і імчыць дадому,

і следам за ім з-за рогу выскокваюць д’яблы,

на такіх самых «Украінах», і імчаць за ім у сакавіцкім тумане,

намагаючыся выхапіць з ягоных рук трафейны штых,

і ніхто з вас,

слабакі,

не бачыць гэтай

пякельнай пагоні, праз цішыню і морак,

гэтых чортавых абгонаў, ніхто з вас

не ўбачыць і не пачуе, як яны ляцяць на сваіх роварах

да пахмурнай брамы ночы.


А той, хто стаіць пад брамай

і чакае, чым скончыцца

іх пагоня,

не выходзіць з прыцемкаў,

стаіць, схаваўшыся ў цень, і думае так:

вось яны імчаць проста сюды,

шалёныя раварысты,

вершнікі апакаліпсісу.

Не так важна, хто з іх прыйдзе першым,

не так важна, зрэшты, хто з іх прыйдзе апошнім,

не так важна, ці даедуць яны ўвогуле.

Галоўнае — гэта страх, які

закладаецца пад языком

і не дае гаварыць праўду,

так, страх, — задаволена

паўтарае ён

і ідзе дадому,

правяраць мае

хатнія

заданні.


Chicago Bulls


Харкаў, 2006 год. Напружаная

крымінагенная сітуацыя. З цяжкой прамысловасці

ў горадзе развіваюцца адно супермаркеты.


І вось, калі рынак перанасычаецца,

адна сетка супермаркетаў пачынае ваяваць

з іншай.


Закладаюцца першыя бомбы,

лунаюць першыя выбухі,

псуюцца тавары,

разарваныя памперсы лётаюць над касавымі

апаратамі, як індычкі.


У адной сетцы супермаркетаў

працуе менеджарам дзяўчына, якую

ўжо даўно заябалі ўсе гэтыя супермаркеты,

але яна мусіць штодня, а восьмай,

прыходзіць на працу і гнісці

над распрацоўкаю чарговай

рэкламнай кампаніі

для

паленай

расійскай

гарэлкі.


У яе закаханы адзін з ахоўнікаў, стрыжаны

адбіты ахоўнік, які прыбягае

зранку ў хакейным швэдры чыкага булз, потым

надзявае ўніформу і робіцца падобным да гея.


І ён пакутуе, а яна нават

не глядзіць на яго,

ён для яе толькі ахоўнік

у підарскай форме;

яна здае канкурэнтам усе коды доступу, адкрывае

ўсе карты, яна ўсё пралічыла і ўсё прадумала,

і калі канкурэнты падрываюць у яе супермаркеце

чарговую бомбу, яна незаўважна здымае касу

і намагаецца знікнуць.


Але убоп прабівае па сваіх каналах

яе тэлефонныя размовы і ўжо чакае яе на паркоўцы,

і калі яна намагаецца знікнуць на сваёй бэсе, яны

блакуюць выезд, прастрэльваюць ёй жывот і крычаць ахоўніку:

эй, ты, підар, давай — абыдзі яе

з іншага боку.

Але ахоўнік неспадзявана адкрывае па іх агонь,

заскоквае ў бэху, перацягвае яе на правае сядзенне і імчыць

разам з ёю ў нікуды.

Такая гісторыя.


І вось ты ідзеш па горадзе,

і ўсё, што табе трэба, —

проста нармальна патрахацца,

проста цяпер і проста тут,

хоць раз нармальна, пасля ўсяго гэтага мазгаёбства,

пасярод усёй гэтай крымінагеннай сітуацыі, сярод усіх

гэтых супермаркетаў, якія растуць як грыбы,

забіраюць жыццёвыя сілы;

о, гэтыя супермаркеты, гэтыя канцлагеры

для бюджэтнікаў,

канвееры для лохаў.

Я БУДУ ЛАМАЦЬ КАСАВЫЯ АПАРАТЫ!

Я БУДУ ЛАМАЦЬ КАСАВЫЯ АПАРАТЫ!

ХОЦЬ БЫ РАЗ! ЗА ВЯЛІКІЯ ГРОШЫ!

ХОЦЬ БЫ З КІМ!!!

— Хто ты?

— Я хачу табе дапамагчы.

— Ты бог?

— Я твой антыкрызісны менеджар.

— Што гэта ў цябе?

— Гэта быкі Чыкага. Яна вывезуць нас, каханая, з гэтага дыму.

Зорная ноч схавае нас ад пераследнікаў.


Зброя нам даецца на тое, каб абараняць адно аднаго.

Жыццё нам даецца на тое, каб

памерці разам.

Глядзі, якая глыбокая восень навокал,

нарэшце пачынае падаць снег.

Па вуліцы ідзе ціхая шчаслівая сям’я.


— О божа, што гэта такое белае? — захоплена пытае хлопчык.

— Гэта снег, — адказвае мама.

— Гэта гарачка, — адказвае тата.


Жыць з літаратуры


Калі-небудзь я пасмяюся з гэтага ўсяго —

о так, мы ўсе тады нарабілі столькі глупстваў,

жыццё змяняецца, мы

змяняемся разам з ім,

чыгунныя пласціны ў ключыцах спайваюць

косці намёртва, вось так

жывуць сапраўдныя паэты,

абрастаючы побытам, нібы тлушчам,

вось так паэты

кладуцца пад блядскую паэзію,

прадаюцца ёй, вось так

з нармальных мужыкоў

робяць паэтаў.


Калі-небудзь яна ўсё зразумее,

вядома, зразумее, што тут

разумець насамрэч —

рваныя мною кашулі,

пабіты ёю посуд,

вось так жывуць сапраўдныя паэты —

ані намёку на прыстойнасць,

прыстойнасць


прыдумалі

лібералы,

хай спачатку паспрабуюць жыць

як сапраўдныя паэты, ну, як яно —

шкада сябе? праўда ж,

шкада сябе? вось менавіта так

яны і жывуць — сапраўдныя паэты,

ага — менавіта так, сапраўднае жыццё,

сапраўдныя паэты.


Сапраўдныя слухачы,

тыя, хто слухае,

тыя, хто разумее, так — менавіта яны,

заўжды падтрымаюць і зразумеюць,

калі ты кажаш ім — госпад,

гэты пастух слабых,

ён памятае пра вас,

ён пастух, яму

што зіма, што лета —

адзін хуй, —

яны рэагуюць толькі на хуй.


Калі я кажу ёй — я

хачу з табой памерці,

яна слухае не да канца,

яна зусім нічога

не ведае пра смерць, так

жа, як і я нічога не ведаю

пра жыццё.


Калі-небудзь усё стане

на свае месцы.

Боль — панятак, што

залежыць ад часу,

а час працуе на нас.

Спаленыя знутры пакоі бардэляў,

менструальная кроў на рэвалюцыйных сцягах,

адсутнасць сумневаў,

адсутнасць успамінаў,

адсутнасць магчымасці нешта змяніць —

вось так жывуць сапраўдныя паэты,

вось так паміраюць сапраўдныя сволачы.


Марадона


Той, хто прадаваў какаін Марадону,

і той, хто падносіў губку з воцатам,

і хто прабіваў дубас на мікрараёне,

ведаюць: жыццё — гэта штука з асадкам моцным.


Жыццё — гэта тое, чым ты пачнеш расплочвацца

ў канцы жыцця,

гэта кепскія прадчуванні, што пачынаюць здзяйсняцца,

гэта тое, чым ты вымушаны замарочвацца

і дзеля чаго ты пагаджаешся прадавацца.


Тое, што ў цябе закладаецца замест агрэсіі,

тое, што мусіш выплаціць да апошняга цэнту,

жыццё — гэта бізнэс, на які ты не маеш ліцэнзіі,

бог — гэта менеджар з аптэкі, які не прадасць табе без рэцэпту.


Жыццё — гэта як курс бакса, які ніхто не пралічыць,

гэта рахунак у банку, на які ты заўжды апіраешся.

І калі ты думаеш, што гэта цябе не датычыць,

то я думаю, што ты глыбока памыляешся.


Таму што кожнаму, хто ўкладаўся і ўпісваўся,

шчодра ўздасца нарэшце за кожны з траблаў,

за кожны з лістападаў, што на яго асыпаўся,

за цішыню і цемру, да якіх ён трапіў.


І павярнуўшыся да кожнага, з кім давялося трымацца

адных законаў

пад выгнутым небам адчаю вечнага,

я кажу — кожнаму з вас будзе чаго страмацца,

згадваючы пра мяне

і пра мае сведчанні.


Хто ведае, якім будзе працяг,

пасведчанне аб нараджэнні — часам адзіная згадка жыцця.


Большасць рэчаў нават не намагаешся паўтарыць.

Чым болей бачыў, тым меней хочацца пра гэта гаварыць.


Веданне тэксту п’есы сядзець да канца не дае падставы.

Часта апошняе жаданне — жаданне ўсіх падставіць.


Як казаў Ісус, раскінуўшы рукі, —

Я шчэ вярнуся, сукі.


Майкл Сэлінджэр


Фідэль Кастра ў Бёрдлэндзе


Фідэль Кастра

грае на джаз-гітары ў кавярні Бёрдлэнд

у Нью-Ёрку

26 красавіка 2006

яго акустычная гітара зробленая японцам

які жыве ў Бразіліі

дзе вырасла чырвонае дрэва

для ейнага грыфа

накладка грыфа зробленая з

імпартнага індыйскага чорнага дрэва

пярэдняя дэка

арэгонскі кедр

задняя і абячайкі

з палісандру

размаляванага сінімі кветкамі

калок

слановая костка з наканечнікам

складаны механізм

трымае восем наладжаных струнаў

дакладнасць, зробленая ў Японіі

на такарным станку з праграмным кіраваннем

і Фідэль Кастра спявае па-партугальску

цешыцца ўласнымі тэкстамі

яго левая рука поўзае

ўверх і ўніз па ладах

правая б’е па струнах

так нібыта ён лічыць ноты

на калькулятары

гітарысты і басісты

ківаюць і жартуюць

за яго спінай

і Фідэль Кастра спявае пра каханне

і ён спявае пра былое каханне

і ён спявае пра новае каханне

і ён спявае пра каханне, якое, як ён думаў, страціў

але яно было толькі ў зімовай спячцы

у тых месцах, дзе ён не

шукаў

Фідэль Кастра крыху пырскае слінай

калі спявае

кроплі, падсветленыя блакітным сцэнічным святлом,

нагадваюць старыя кінастужкі,

кветкі кізілу

што страляюць пылком у паветра

пакуль бубнач

выстуквае рытм па талерцы а мы сядзім ля стала

памерам з каналізацыйны люк з неймаверна дарагімі напоямі што пакідаюць

паўкругі на белым абрусе і мы слухаем

гэтага

Фідэля Кастра

гэтага Фідэля Кастра

які ў 1945

студэнт юрфака Гаванскага ўніверсітэта

пайшоў

за мурынкай-бландынкай на шпільках

у расшытай блёсткамі блакітнай сукенцы

у Трапікана Клаб

дзе слухаў Дызі Гілеспі

канчаткова забыўшыся на сустрэчу

з Рудым

на камуністычнай сходцы

гэтага Фідэля Кастра

для якога музыка

гэта рэвалюцыя


Тэйлар Мэлі


Што робяць настаўнікі,

альбо Ламанне стэрэатыпаў,

альбо Калі нічога не ўмееш, паступай на юрфак


Ён кажа, праблема настаўнікаў у: «Чаму можна навучыцца ў чалавека, які не прыдумаў нічога лепшага,

чым стаць настаўнікам?»


Ён нагадвае гасцям прапісную ісціну:

хто нешта ўмее — робіць; хто не ўмее нічога — вучыць.


Я вырашыў прыкусіць свой язык, а не ягоны.

І стрымацца, каб не нагадаць астатнім гасцям,

што тое самае кажуць і пра юрыстаў.


Бо мы вячэраем, і ў нас усё-ткі інтэлігентная кампанія.

— Бо ты ж настаўнік, Тэйлар, —

гаворыць ён. — Скажы шчыра, што ж ты робіш?


Лепш бы ён не рабіў гэтага

(не прасіў мяне быць шчырым),

бо, ведаеце, у мяне свае паняцці

пра бізун і пернік:

ты спытаў, я адкажу.


Хочаш ведаць, што я раблю?


Я прымушаю дзяцей працаваць болей, чым яны маглі сабе ўявіць.

Я раблю з «3+» ганаровы медаль Кангрэсу,

а з «5-» — поўху.

Зрабі ўсё, што можаш, —

на меншае мне шкада часу.


Я раблю ў класе абсалютную цішыню на 40 хвілін.

Не, вам нельга працаваць у групах.

Не, вам нельга задаваць пытанні.

Чаму я не дазваляю табе выйсці?

Бо ты не хочаш у прыбіральню, проста ў цябе шыла ў адным месцы — вось чаму!


Я раблю так, што бацькі трымцяць ад жаху, калі я тэлефаную.

Я спадзяюся, што тэлефаную ў зручны момант,

я толькі хацеў пагаварыць з вамі пра Білі.

Ён сказаў сёння: «Адстаньце ад мяне! Я часам плачу, а вы не?»

І гэта самы адважны ўчынак на маёй памяці.


Я раблю так, каб бацькі ўбачылі сваіх дзяцей такімі, якія яны ёсць

і якімі яны могуць быць.


Хочаш ведаць, што я раблю?


Я раблю, каб дзецям было цікава,

каб яны задавалі пытанні,

каб яны крытыкавалі,

каб яны выбачаліся і мелі гэта на ўвазе.

Каб яны пісалі, пісалі, пісалі,

а потым — чыталі.

Каб яны пісалі цэнтралізаванае тэставанне, цэнтралізаванае тэставанне, цэнтралізаванае тэставанне —

зноў, і зноў, і яшчэ раз, пакуль яны не напішуць без памылак любое цэнтралізаванае тэставанне.

Я раблю так, каб яны здавалі чарнавікі з рашэннямі на матэматыцы і каб без памарак перапісвалі свае сачыненні па літаратуры.


Я раблю так, каб яны зразумелі, што калі маеш гэта (галаву),

тады слухаешся гэтага (сэрца), і калі нехта асудзіць цябе за тое, што ты робіш, ты паказваеш ім гэта (сярэдні палец).


Дайце мне пераканаць вас, што праўда на маім баку:

Я раблю сваю працу! А ты?


Як напісаць (дрэнны) верш пра палітыку


Ну што, пачнем, гэта павінна гучаць гучна,

а потым стане яшчэ гучней.

Бо так трэба пісаць верш пра палітыку

і дэкламаваць яго з сілай.


Вазьмі актуальныя навіны і змяшай з наборам банальнасцяў.

Абгарні гэта ў рыфмы, альбо рэпуй, пакуль не павераць.


Зыр на іх, пакуль не дойдзе.


Бо недзе ў Флорыдзе дагэтуль падлічваюць галасы.

Вы чулі? Недзе ў Флорыдзе дагэтуль падлічваюць галасы!


Глядзі, гэта ўдар, і ў цябе мусіць быць удар.

Болей за позірк, ён гаспадар, гэты ўдар — самая важная частка!

Удар — гэта трапна, удар — гэта кропка,

Удар у самае сэрца ўласна — гэта як пастка.


Бо недзе ў Флорыдзе дагэтуль падлічваюць галасы!


І Дзік Чэйні абасцыцца ў сутаргах захаплення.

Бачыш, што я зрабіў?

Зрабі з палітыкаў клоўнаў, гэта лёгка, асабліва з рэспубліканцамі —

Рудзі Гілані, Колінам Паўэлам і… Альбертам Горам!

Бачыш, што я зрабіў? Я назваў Альберта Гора рэспубліканцам!

Параўнай дзеля смеху персоны і асноўныя палітычныя партыі,

быццам камунізм гэта дэмакратыя наадварот,

быццам нам быў патрэбны не Ральф Нэйдэр, а Дарт Вэйдэр.


…Зноў залунае наш штандар, палыхне ўначы пажар… —


спыніцеся пасярэдзіне песні, якую ўсе ведаюць і любяць.

Гэта надасць вершу актуальнасці.

Бо палітычныя вершы заўсёды актуальныя.

Нельга марнаваць час!

Карупцыя працуе ў тры змены,

сквапнасці пофіг, якога ты колеру

і паліцэйскі аддзел Нью-Ёрка

набіты людзьмі, якія носяць зброю на сцёгнах

і бляхі, прышпіленыя да сэрцаў.

Несправядлівасць — не несправядлівасць,

гэта не справа для нас, не праўду і веды лілі ў вас,

правялі праз правады ў вас несправядлівасць.

Трэпанацыя трэба нацыі,

дзеля якой ты змагаешся за свабоду,

Спяваць для глухіх — слабо, да?


І нават калі я гэта кажу, недзе ў Флорыдзе дагэтуль падлічваюць галасы.


І гэта вымушае мяне зрабіць біт-бокс да рэпу:

Бо я бачыў капітуляцыю і прыватызацыю

я магу казаць з большай артыкуляцыяй

пра інфляцыю і атамную радыяцыю

я глядзеў прэзідэнцкую інаўгурацыю

але больш паважаю мультыплікацыю

я буду мець рацыю, калі раскрыю інфармацыю,

што слэм-акцыі — гэта маніфестацыі

паэтычнай мастурбацыі і эгаістычнай эякуляцыі…


Паболей цікавых рыфмаў на «-ацыя»!


А ў Флорыдзе дагэтуль падлічваюць галасы,

і пакуль ты скончыш верш,

гэта ўжо будзе няважна.


Усё, што ты можаш зрабіць, —

заплюшчыць вочы,

прыцішыць голас і скончыць верш, паўтараючы:


той самы радок тры разы

той самы радок тры разы

той самы радок тры разы


Закахацца — усё адно што завесці сабаку

Эпіталама


Перш за ўсё, гэта вялікая адказнасць,

асабліва ў такім горадзе, як Нью-Ёрк.

Таму падумай двойчы, перш чым наважышся прывесці дамоў каханне.


З іншага боку, каханне дае адчуванне бяспекі:

калі ты крочыш позна ўначы ўздоўж вуліцы,

а з табой — каханне на прывязі,

ніхто і не падумае напасці на цябе,

бо злодзеі і рабаўнікі ведаюць, што тваё каханне — непрадказальнае:

хто ведае, што яно зробіць, абараняючыся?


Халоднымі зімовымі вечарамі каханне грэе.

Яно ляжыць паміж вамі і жыве, і дыхае,

і стварае забаўныя гукі.

Каханне абудзіць цябе пасярод ночы па свае патрэбы.

Яно мусіць добра есці, каб расці і быць здаровым.


Каханню не падабаецца заставацца на самоце падоўгу.

Калі ты вяртаешся дадому, каханне радае бачыць цябе.

Яно можа выпадкова зламаць што з рэчаў, неабходных для жыцця,

але ты не здолееш злаваць.


Каханне заўжды добрае? Не! Не!

Яно можа быць кепскім. Фу, каханне, фу! Вельмі кепскае каханне!

Каханне спараджае хаос.

Каханне пакідае маленькія сюрпрызы тут і там.

Каханне патрабуе прыбіраць пасля яго.

Часам ты хочаш трымаць каханне на ланцугу.

Часам хочацца скруціць газету і шлёпнуць каханне па носе — не балюча, а толькі каб даць зразумець, што так рабіць нельга.


Часам каханне хоча проста доўга і міла гуляць.

Яно мае патрэбу ў здзяйсненні.

Яно прымушае бегаць за сабой вакол слупа, а потым пакідае аднаго аддыхвацца.

Яно цягне адразу ў некалькіх напрамках,

альбо бегае, бегае вакол цябе,

пакуль ты, аслупянелы, болей не зможаш рухацца.


Але куды б ты ні ішоў, каханне прымушае сустракаць людзей.

Людзей не падобных між сабой, але такіх, якія любяць спыніцца

і размаўляць адно з адным пасярод вуліцы.


Выкінь рэчы, і каханне верне іх

ізноў, ізноў і ізноў,

але болей за ўсё яно мае патрэбу ў тваім каханні.

І апошняе: каханне любіць цябе, і так будзе заўжды.


Я магу быць паэтам


Я думаю, я магу быць паэтам, бо я люблю апранацца ў чорнае.

І я магу выдумваць абы што, напрыклад: марксіст бярэ крэдыт у банку,

«Porsche» буксіруе «інвалідку», небарака пацягвае капучына

з нацэленым у неба мезенцам.

Я бачыў паэтаў, што спявалі песні ў сваіх вершах —

без дай прычыны, адно дзеля факту, —

закаханых ва ўласныя галасы,

у канцы кожнага радка яны падвываюць,

на кожным радку яны падвываюць,

пакуль яны чытаюць, чытаюць і... чыта-аюць?

Бачыш, прапісных ісцінаў у прозе саромеюцца,

у паэзіі іх нават яшчэ падвываюць,

бо яны надаюць прыхаванага сэнсу:

я разумею, пра што я кажу, і ты не тупі.


І я не баюся абламацца.

І я не баюся выкарыстаць АДНО лаянкавае слова,

каб даць вам зразумець, што я А..УЕННА сур’ёзны!


Я не баюся таксама


КРЫЧАЦЬ! З НАПРУГАЙ! І ДОЎГІМІ, ДРАМАТЫЧНЫМІ…


ПАЎЗАМІ,


ПОЎНЫМІ ТРЫВОГІ!


І, пакуль вы слухаеце, падвываць.

І словы, рэдкія дзівосныя словы —

акавіта, памяркоўнасць, далькажык —

выкарыстоўваць, каб нагадаць вам —

«Я пісьменнік! Жарыце мой філалагічны бруд!»

А напрыканцы,

прамаўляць мякка, навязліва пяшчотна,

хоць і не без іроніі, каб

скончыць раптоўна, шматзначна